Darwin vs Lamarck – Hangi Evrim Teorisi Doğru?

Darwin vs Lamarck

Darwin vs Lamarck

Darwin vs Lamarck modern evrim teorisinin temel taşlarını oluşturan en büyük iki görüş sahibi. Günümüzde Lamarck destekçileri “Lamarkçılık” (Lamarckism) ve Darwin destekçileri ise “Darwincilik” (Darwinism) adıyla bu görüşleri savunuyorlar. Elbette evrim teorisinin gerçeği yansıtmadığına inananlar da var. Peki evrim alanındaki bu öncü bilim adamlarından hangisinin görüşü gerçeğe daha yakın? 

Darwin vs Lamarck : Evrim Nedir?

İnsan Evrimini Temsil Eden Ünlü Figür

 

Hiç yüksek bir ağaç dalındaki bazı yapraklara ulaşmak için uzun boynunu uzatan bir zürafa gördünüz mü ve boynunun nasıl bu kadar uzun olduğunu merak ettiniz mi? Yıllar önce, çoğu insan zürafanın uzun boynu gibi özelliklerin var olduğuna ve zamanla değişmediğine inanıyordu. Lamarck ve Darwin, bu zürafaların uzun boyunları gibi belirli özelliklerin nasıl evrimleştiği konusunda çok farklı fikirlere sahipti.

Daha sonra, 1800’lerde iki önemli bilim adamı, Jean-Baptiste Lamarck ve Charles Darwin, bugün Dünya’da gördüğümüz tüm hayvanların ve bitkilerin ve bizim, uzun ve yavaş bir değişim sürecinin sonucu bu hali aldığımız şeklindeki radikal fikri öne sürdüklerinde dünyayı değiştirdiler. Buna evrim diyoruz. 

Hem Lamarck hem de Darwin, evrimi nasıl tanımladıklarıyla ilgili olarak, hayvanlar ve bitkiler gibi canlıların zamanla çevrelerine daha uygun hale gelmek için değiştiğine inanıyorlardı. Bu süreç tam olarak nasıl gerçekleştiğine dair Lamarck ve Darwin temel fikirler üzerinde hemfikir olsalar da, canlıların değişmesine izin veren belirli mekanizmalar konusunda hemfikir değillerdi. 

Lamarkçılık Nedir?

 

Charles Darwin genellikle evrimin babası olarak anılsa da, aslında evrim süreci için mantıklı, tutarlı bir açıklama geliştiren ve sunan ilk bilim insanı olan, 1744’te Fransa’da doğan Jean-Baptiste Lamarck’tı. Bazı fikirlerinin daha sonra yanlış olduğu kanıtlansa da, çalışmaları hala gerçekten önemlidir çünkü evrimsel biyoloji konusundaki modern anlayışımızın temelini attı.

Jean-Baptiste Lamarck, bir organizmanın yaşamı boyunca edinilen özelliklerin gelecek nesillere aktarılabileceğini söylediği, edinilmiş özelliklerin kalıtım teorisini önerdi.Lamarck’ın evrim hakkında neye inandığını anlamak için, çok uzun boynu olan zürafayı tekrar düşünelim.

 

Lamarck, bir zürafanın daha yüksek ve daha yüksek yapraklara ulaşmaya çalışmak için boynunu tekrar tekrar gerdiğinde boynunun biraz daha uzayacağına inanıyordu. Lamarck, zürafa gibi hayvanların, vücutlarının bir bölümünü farklı şekillerde kullandıklarında, aslında değiştiğini düşünüyordu. Lamarck’a göre, bir zürafanın boynu uzadıkça uzar. Diğer türler de aynısını yapardı: Bir kutup ayısı, iklim aniden çok daha soğuk olursa daha kalın kürk geliştirirdi veya bir ördek daha verimli yüzmek için perdeli ayaklar geliştirebilirdi.

 

Ayrıca bu değişikliklerin sonraki nesillere aktarılacağına inanıyordu. Boynu esnemekten uzamış bir zürafanın yavrusu da diğer zürafalardan farklı olarak uzun bir boyna sahip olurdu. Lamarck’ın Lamarckism olarak bilinen teorisi, genellikle edinilmiş özelliklerin kalıtım teorisi olarak da bilinir. Çünkü bir hayvanın yaşamı boyunca edinilen özelliklerin bir sonraki nesle aktarılacağına inanırdı.

Darwincilik Nedir?

Birkaç on yıl sonra, Charles Darwin adında bir İngiliz bilim adamı, evrimin gerçekte nasıl işlediğine dair fikirlerimizi tamamen değiştirdi. Lamarck gibi Darwin de canlıların zamanla değişebileceğine inanıyordu; ancak, bu sürecin gerçekte nasıl işlediğine dair fikirleri Lamarck’ınkinden çok farklıydı. Darwin, ilk olarak “Türlerin Kökeni” adlı ünlü kitabında evrim hakkındaki devrimci fikirlerini tanıttı.

 

Darwin, herhangi bir organizma popülasyonunda her zaman farklı özelliklere sahip bireylerin bulunduğunu fark etti. Zürafaları tekrar düşünelim. Şimdi bile, bazı zürafalar daha büyük, bazıları daha küçük. Bazıları diğerlerinden daha lekelidir ve bazılarının boynu daha uzun veya daha kısadır. Bir hayvanın yaşamı boyunca özelliklerin gelişip değişebileceğini söyleyen Lamarck’ın aksine Darwin, bireylerin basitçe farklı özelliklerle doğduğuna ve bu farklılıkların çoğunlukla rastgele olduğuna inanıyordu.

 

Farklı bölgelerde ve farklı şartlar altında bu rastgele özelliklerle doğmuş olan bireyler, eğer özellikleri ortamlarında yaşamalarına izin verirse yaşar, aksi halde ölürdü. Temelinde güçlülerin hayatta kaldığı fikri yatan bu görüşe “Doğal Seleksiyon” ismi verilir. Yani kutuplarda doğan bir canlı Lamarck’ın görüşünün aksine kürk geliştirmez, eğer kürk ile doğduysa hayatta kalırdı. 

Darwin’in Ortak Ata Kavramı

Darwin vs Lamarck

Ortak ata, evrimsel süreçte, birden fazla canlı türünün ortak genetik öncülü olan canlı olarak bilinir. Modern biyolojide, Dünya üzerinde yaşayan ya da soyu tükenmiş birçok canlının, diğer alt canlı türlerinin ortak atası olduğu kabul edilir. Ayrıca tüm canlıların evrensel bir ortak atadan ya da ortak gen havuzundan geldiği kabul edilir. Evrensel ortak ata kavramı, ilk kez 1859’da Charles Darwin’in “Türlerin Kökeni” kitabında ortaya atılmıştır.

 

Hayatın ilk kez ortaya çıkışı, biyolojik evrim için temel bir ön şarttır, ancak evrimin işleyişini anlamak için hayatın kökeninin bulunması gerekli değildir, çünkü bir kez canlı organizmalar ortaya çıktığında evrim kurallarının işleyeceği deneylerle gözlenmiştir. Evrim için ilk organizma sorunu henüz tam anlamıyla çözülememiştir. Ortaya çıkan ilk canlı organizma hakkında çeşitli teoriler bulunmaktadır.

 

Şu anki bilimsel görüş birliği, karmaşık biyokimyanın, basit kimyasal reaksiyonlar ile hayatı oluşturduğu yönündedir, ancak bunun nasıl olduğu henüz tam anlamıyla çözülememiştir. Hayatın ilk kez ortaya çıkışı, yaşayan ilk şeylerin yapısı veya evrensel ortak atanın genetik yapısı ile ilgili bilgiler henüz eksiktir. Dolayısıyla, hayatın tam olarak nasıl başladığı konusunda bir ortak görüş bulunmamaktadır, ancak RNA gibi kendini kopyalayan moleküller ve basit hücre yapıları ile ilgili teoriler mevcuttur.

 

Bu yazımızda evrimden ve modern bilimde bu konunun 2 öncüsü olan bilim adamından bahsettik. Darwin vs Lamarck kim daha haklı? Karar sizin. 

Yazımızı okumaktan keyif aldıysanız “Dinozorlar Neden Yok Oldu Biliyor musunuz ?” yazımızı da incelemenizi tavsiye ederiz. 

 

One thought on “Darwin vs Lamarck – Hangi Evrim Teorisi Doğru?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir